Box 3 blijft onzeker: wat gebeurt er nu met belasting over spaargeld, beleggingen en vastgoed?

Wie vermogen heeft in spaargeld, beleggingen of een tweede woning, moet voorlopig nog even geduld hebben. De plannen voor een volledig nieuw box 3-stelsel zijn opnieuw onderwerp van discussie en de definitieve beslissing is uitgesteld.

Sterker nog: ook in september 2026 is nog niet duidelijk hoe box 3 er vanaf 2028 precies uit gaat zien.

Dat zorgt voor veel onzekerheid bij spaarders, beleggers en eigenaren van bijvoorbeeld een verhuurde woning of vakantiewoning.

Even terug: waarom is box 3 zo'n probleem?

In box 3 betaal je belasting over vermogen, zoals:

• spaargeld;
• aandelen en beleggingen;
• een tweede woning;
• verhuurd vastgoed;
• andere bezittingen die niet in box 1 of box 2 vallen.

Het grote probleem van de afgelopen jaren is dat de Belastingdienst lange tijd uitging van een fictief rendement. Met andere woorden: de overheid bepaalde welk rendement je geacht werd te hebben gemaakt, ongeacht wat je daadwerkelijk had verdiend.

De Hoge Raad heeft daar meerdere keren een streep door gezet. Wie in werkelijkheid minder rendement heeft gemaakt dan waarmee de Belastingdienst rekent, kan onder voorwaarden gebruikmaken van de tegenbewijsregeling.

Maar daarmee is het fundamentele probleem nog niet opgelost.

Het plan: belasting betalen over het werkelijke rendement

Het kabinet werkt al jaren aan een nieuw systeem: de Wet werkelijk rendement box 3.

Het uitgangspunt is logisch: je betaalt belasting over wat je daadwerkelijk met je vermogen verdient.

De bedoeling was dat het nieuwe stelsel op 1 januari 2028 zou ingaan. De Tweede Kamer heeft het wetsvoorstel inmiddels aangenomen.

Toch is de wet nog steeds geen feit.

Eerste Kamer stelt beslissing uit

Op 30 juni 2026 werd het wetsvoorstel uitgebreid behandeld in de Eerste Kamer. De kritiek was fors. Een meerderheid besloot uiteindelijk om de stemming over de wet aan te houden.

De reden? De Eerste Kamer wilde eerst de aangekondigde aanpassingen van het kabinet zien.

De regering had namelijk al aangegeven dat het wetsvoorstel mogelijk verbeterd moest worden. Er wordt onder andere gekeken naar aanpassingen binnen de voorgestelde vermogensaanwasbelasting en naar de mogelijkheden van een vermogenswinstbelasting.

De politiek heeft de beslissing dus letterlijk vooruitgeschoven.

Wat is het verschil tussen vermogensaanwas en vermogenswinst?

Dat is misschien wel de belangrijkste discussie in het hele box 3-dossier.

Vermogensaanwasbelasting

Bij een vermogensaanwasbelasting betaal je jaarlijks belasting over de waardestijging van je vermogen.

Stijgen je aandelen bijvoorbeeld € 20.000 in waarde? Dan kan daar belasting over verschuldigd zijn, ook als je de aandelen nog helemaal niet hebt verkocht.

Dat is een belangrijk kritiekpunt. Je hebt dan op papier rendement gemaakt, maar mogelijk nog geen geld ontvangen.

Vermogenswinstbelasting

Bij een vermogenswinstbelasting betaal je pas belasting wanneer je de winst daadwerkelijk realiseert.

Bijvoorbeeld wanneer je:

• aandelen verkoopt;
• een tweede woning verkoopt;
• ander vastgoed verkoopt.

Voor veel beleggers en vastgoedbezitters voelt dit logischer. Je betaalt belasting wanneer er daadwerkelijk geld beschikbaar komt.

Juist over deze keuze bestaat nog veel politieke discussie.

Ook begin september: nog steeds geen duidelijkheid

Begin september werd duidelijk dat de politieke partijen die hierover onderhandelden nog geen definitieve overeenstemming hadden bereikt.

Volgens berichten over de uitgelekte Prinsjesdagstukken wilden coalitiepartijen het huidige wetsvoorstel opnieuw vooruit schuiven. Daarmee dreigt ook de geplande invoering in 2028 onder druk te komen staan.

Tijdens een persconferentie op 4 september wilde premier Jetten nog geen duidelijkheid geven over de toekomst van box 3. Hij verwees voor de verdere plannen naar Prinsjesdag. Ook over de aangekondigde novelle wilde het kabinet op dat moment nog geen definitieve mededelingen doen.

De conclusie is daarom op dit moment simpel: de politiek is er nog niet uit.

Wat betekent dit voor vastgoedbezitters?

Vooral bezitters van vastgoed in box 3 volgen de ontwikkelingen met grote belangstelling.

Denk bijvoorbeeld aan:

• een verhuurde woning;
• een vakantiewoning;
• meerdere beleggingspanden.

Bij vastgoed kan een groot verschil ontstaan tussen een belasting over jaarlijkse waardestijging en een belasting bij daadwerkelijke verkoop.

Stel dat een woning op papier € 40.000 meer waard wordt. Bij een systeem van vermogensaanwas kan die waardestijging jaarlijks onderdeel worden van de belastingheffing, terwijl de eigenaar de woning helemaal niet heeft verkocht.

Bij een vermogenswinstbelasting wordt in principe pas afgerekend bij verkoop.

Dat verschil kan financieel aanzienlijk zijn.

En hoe zit het nu, in de tussentijd?

Zolang er geen nieuw definitief stelsel is, blijft het huidige overgangsstelsel van box 3 van groot belang.

Voor 2026 zijn er bovendien wijzigingen doorgevoerd. Het forfaitaire rendement voor bepaalde overige bezittingen is verhoogd en het heffingsvrije vermogen is aangepast. Tegelijkertijd blijft de tegenbewijsregeling belangrijk voor mensen die kunnen aantonen dat hun werkelijke rendement lager was dan het forfaitaire rendement.

Het overgangsstelsel was oorspronkelijk bedoeld als tijdelijke oplossing op weg naar een nieuw systeem. Maar door alle vertragingen duurt die overgangsperiode steeds langer.

Wanneer komt er duidelijkheid?

Dat is op dit moment de grote vraag.

Officieel blijft het kabinet uitgaan van een nieuw stelsel vanaf 2028. Tegelijkertijd ligt de wet nog steeds bij de Eerste Kamer en is de stemming uitgesteld. Bovendien wordt nog gewerkt aan mogelijke wijzigingen en alternatieven.

Daarmee is invoering in 2028 zeker nog geen gelopen race.

De komende periode zal vooral duidelijk moeten worden:

1. Komt er alsnog een aangepaste versie van het huidige wetsvoorstel?
2. Wordt gekozen voor meer vermogenswinstbelasting?
3. Blijft de invoering per 2028 haalbaar?
4. Of blijft het huidige overgangsstelsel nog langer bestaan?

Wat kun je als vermogensbezitter nu het beste doen?

Voor veel mensen is afwachten niet hetzelfde als niets doen.

Heb je vermogen in spaargeld, beleggingen of vastgoed? Dan is het verstandig om nu al inzichtelijk te hebben:

• welk rendement je daadwerkelijk behaalt;
• hoeveel van je vermogen uit spaargeld bestaat;
• hoeveel uit beleggingen;
• hoeveel uit vastgoed;
• welke huurinkomsten en kosten je hebt;
• wat mogelijke waardestijgingen betekenen.

Vooral bij vastgoed kan de toekomstige keuze tussen vermogensaanwas en vermogenswinst grote gevolgen hebben.

Conclusie: box 3 is nog lang niet klaar

De bedoeling was duidelijk: een eerlijker systeem waarin belasting wordt geheven over het werkelijke rendement.

Maar de praktijk blijkt bijzonder ingewikkeld.

De Tweede Kamer heeft de Wet werkelijk rendement box 3 wel aangenomen, maar de Eerste Kamer heeft de stemming uitgesteld. Ondertussen wordt gewerkt aan mogelijke aanpassingen en wordt zelfs verder gekeken naar een ander systeem, gebaseerd op vermogenswinst.

Voorlopig blijft één ding dus zeker: wie vermogen heeft, doet er verstandig aan de ontwikkelingen rond box 3 goed te blijven volgen.

Want de uiteindelijke keuze kan grote gevolgen hebben voor spaarders, beleggers én vastgoedbezitters.

Wordt vervolgd...